2010/Nov/22

องค์ประกอบการบริหารงานโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานคร
โดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

Factors  of school administration in the Bangkok Metropolitan Administration
based on the principles of the sufficiency economy theory *

            นายบรรจบ  โตใหญ่**

                               

การบริหารเป็นกระบวนการวางแผน  การจัดองค์การ การดำเนินงานการทำงานร่วมกันกับผู้อื่น  เป็นศิลปะของการทำงานร่วมกันเป็นกลุ่ม  และมีการควบคุมเพื่อให้งานสำเร็จตามเป้าหมาย (Sergiovanni and Carver (1980, p.5), Hersey and Blanchard (1982 ,P.3), Holt (1993 ,p.3) และ Wagner and Hollembeek ( 1995, p.74) )

ในการบริหารงานโรงเรียนนั้น  ในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2542 ได้กล่าวไว้ในหมวด 5 เกี่ยวกับการบริหารและการจัดการศึกษา มาตรา  39 ว่าสถานศึกษามีอำนาจในการบริหารและการจัดการศึกษา ทั้งด้านวิชาการ งบประมาณ การบริหารงานบุคคล และการบริหารทั่วไปได้โดยตรง ทั้งนี้ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง  (สำนักนายกรัฐมนตรี, 2542)  ดังนั้นการบริหารงานโรงเรียนจึงหมายถึง  การบริหารงานโรงเรียนในด้านการบริหารงานวิชาการ  ด้านการบริหารงบประมาณ  ด้านการบริหารงานบุคคล  และด้านการบริหารทั่วไปให้เป็นไปตามที่พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติกำหนด ซึ่งขึ้นอยู่กับวิธีการบริหารจัดการของแต่ละโรงเรียน  ดังนั้นผู้บริหารโรงเรียนจึงเป็นบุคคลที่สำคัญที่สุด ที่จะบริหารและจัดการศึกษาให้มีประสิทธิภาพตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ และมองเห็นภาพรวมสุดท้ายของผลผลิตที่ต้องการให้เกิดขึ้นในตัวผู้เรียน (บุญเลิศ  เขียนวงศ์, Online)  โดยที่การบริหารงานวิชาการ  เป็นการบริหารงาน/กิจกรรมทุกชนิดในโรงเรียนที่เกี่ยวกับการปรับปรุงพัฒนาการเรียนการสอน  ให้บรรลุวัตถุประสงค์ตามความมุ่งหมายของหลักสูตร  ส่วนการบริหารงบประมาณ  กระทรวงศึกษาธิการได้กำหนดขอบข่ายและภารกิจการบริหารงบประมาณไว้  7  ข้อ  คือ  1)  การจัดทำและการเสนอของบประมาณ  2)  การจัดสรรงบประมาณ  3)  การตรวจสอบ  ติดตาม  ประเมินผล  และรายงานผลการใช้เงิน  และผลการดำเนินงาน  4)  การระดมทรัพยากร  และการลงทุนเพื่อการศึกษา  5)  การบริหารการเงิน  6)  การบริหารบัญชี  และ  7)  การบริหารพัสดุ  และสินทรัพย์ 
การบริหารงานบุคคล  กระทรวงศึกษาธิการได้กำหนดขอบข่ายและภารกิจการบริหารงานบุคคลไว้เช่นกันมีทั้งหมด  5  ข้อ  คือ 

-----------------------------------------------------------

* บทความนี้เรียบเรียงจากรายงายการวิจัยเรื่ององค์ประกอบการบริหารงานโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานครโดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงซึ่งได้ผ่านความเห็นชอบจากผู้เชี่ยวชาญ  5  ท่านคือ

ศาสตราจารย์  ดร.ถวิล  พึ่งมา  รองศาสตราจารย์ ดร.เผชิญชัย  ไชยสิทธิ์  ผู้ช่วยศาสตราจารย์  ดร.อำนาจ  ตั้งเจริญชัย  ดร.จำนงค์  แจ่มจันทรวงษ์  และนางกัลยา  พลีรักษ์

                ** ผู้อำนวยการ  วิทยฐานะชำนาญการพิเศษ  โรงเรียนวัดสุทธาโภชน์  สำนักงานเขตลาดกระบัง 

กรุงเทพมหานคร

1) การวางแผนอัตรากำลังและกำหนดตำแหน่ง  2) การสรรหาและการบรรลุแต่งตั้ง  3) การเสริมสร้างประสิทธิภาพในการปฏิบัติราชการ  4) วินัยและการรักษาวินัย  และ  5) การออกจากราชการ  และการบริหารทั่วไปเป็นงานที่เกี่ยวข้องกับการจัดระบบบริหารองค์กร  ให้บริการงานอื่น ๆ  บรรลุผลตามมาตรฐาน  คุณภาพ  และเป้าหมายที่กำหนดไว้  โดยมีบทบาทหลักในการประสานส่งเสริมสนับสนุนและการอำนวยความสะดวกต่าง ๆ  ในการให้บริการการศึกษาทุกรูปแบบ  มุ่งพัฒนาสถานศึกษาให้ใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีอย่างเหมาะสม  ส่งเสริมในการบริหารและการจัดการศึกษาของสถานศึกษา  ตามหลักการบริหารงานที่มุ่งเน้นผลสัมฤทธิ์ของงานเป็นหลักโดยเน้นความโปร่งใส  ความรับผิดชอบที่ตรวจสอบได้  ตลอดจนการมีส่วนร่วมของบุคคล  ชุมชนและองค์กรที่เกี่ยวข้องเพื่อให้การศึกษามีประสิทธิภาพและประสิทธิผล (กระทรวงศึกษาธิการ , 2546 )        

หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเป็นพระราชดำริในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  โดยทรงอธิบาย
คำว่า  พอเพียงว่า  หมายถึง  พอมีพอกิน  มีกิน  มีอยู่  ไม่ฟุ่มเฟือย  ไม่หรูหราก็ได้  แต่ว่าพอประมาณและมีเหตุผล   และทรงให้ความหมายของคำว่า  เศรษฐกิจพอเพียงว่า  หมายถึง  เศรษฐกิจที่สามารถอุ้มชูตัวเองได้ (Relative  Self – Sufficiency)  (สุเมธ  ตันติเวชกุล, 2543: 285)  จิรายุ  อิศรางกูร  ณ  อยุธยา  กล่าวถึง  เศรษฐกิจพอเพียงว่า  เป็นปรัชญาที่ชี้ถึงแนวการดำรงอยู่  และปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับตั้งแต่ระดับครอบครัว  ระดับชุมชน  จนถึงระดับรัฐ  ทั้งในการพัฒนา  และบริหารประเทศให้ดำเนินไปในทางสายกลาง  โดยเฉพาะการพัฒนาเศรษฐกิจเพื่อให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัตน์  (อำพล  เสนาณรงค์  และคณะ, 2550: 96) องค์ประกอบและเงื่อนไขแห่งปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง คือ  3  ห่วง  2  เงื่อนไข  3  ห่วงประกอบด้วย  ความพอประมาณ  ความมีเหตุผล  และการมีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี  และ 2  เงื่อนไขประกอบด้วย  เงื่อนไขความรู้  และเงื่อนไขคุณธรรม (กระทรวงศึกษาธิการ,2550, online)  แสดงได้ดังแผนภาพ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

แผนภาพ  องค์ประกอบและเงื่อนไขแห่งปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

ในแผนการศึกษาแห่งชาติซึ่งเป็นแผนยุทธศาสตร์ระยะยาว 15 ปี (พ.ศ. 2545 - 2559) ได้นำสาระของการปฏิบัติการศึกษาตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ มาเป็นกรอบแนวทางในการจัดทำแผนพัฒนาการศึกษา  และได้นำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นปรัชญาพื้นฐานในการกำหนดแผน เน้นให้คนเป็นศูนย์กลางของการพัฒนาที่ยั่งยืน (รุ่งชัชดาพร เวหะชาติ, 2550: 6)  ขณะที่กระทรวงศึกษาธิการได้น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงขับเคลื่อนสู่สถานศึกษา  หนึ่งในหลักการของปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงคือ การพึ่งพาตนเอง รู้จักพึ่งตนเอง ได้ถูกนำมากำหนดไว้เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้ในพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542  มาตรา 7 ได้กล่าวถึง  การมุ่งปลูกฝังจิตสำนึกของผู้เรียนที่ถูกต้องเกี่ยวกับให้มีความสามารถในการประกอบอาชีพ รู้จักพึ่งตนเอง (สำนักนายกรัฐมนตรี, 2542: 3) และกระทรวงศึกษาธิการได้กำหนดจุดมุ่งหมายของหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2544 ให้สอดคล้องกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง คือ เพื่อให้ผู้เรียนเห็นคุณค่าของตนเอง มีวินัยในตนเอง มีทักษะในการดำเนินชีวิต  มีค่านิยมเป็นผู้ผลิตมากกว่าผู้บริโภค (กระทรวงศึกษาธิการ, 2545: 5)  การขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่สถานศึกษา มีวัตถุประสงค์เพื่อให้สถานศึกษานำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง มาประยุกต์ใช้ในการจัดการเรียนการสอน  การจัดกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน  และการบริหารจัดการสถานศึกษา เพื่อให้เกิดผลในทางปฏิบัติในทุกระดับได้อย่างมีประสิทธิภาพ และมีประสิทธิผล เกิดการปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ในการดำเนินชีวิตบนพื้นฐานของหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงอย่างต่อเนื่อง  ในการบริหารวิชาการมีการส่งเสริมบูรณาการปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การจัดการเรียนการสอน  ส่งเสริมกิจกรรม  โครงงาน  หรือนิทรรศการเกี่ยวกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  ส่งเสริมการศึกษาวิจัย  หรือการนิเทศ  เพื่อขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  รวมทั้งติดตามประเมินผลการขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของสถานศึกษาอย่างสม่ำเสมอ  ในงานงบประมาณมีการใช้งบประมาณตามแผนที่กำหนดไว้โดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  ติดตามประเมินผลการใช้งบประมาณ  เป็นระยะ ๆ  อย่างเป็นระบบโดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  สนับสนุนงบประมาณเพื่อการขับเคลื่อนหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  และมีการระดมทุนจากองค์กร  หรือ  หน่วยงาน  หรือ  ชุมชน  เพื่อขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในสถานศึกษา งานบุคลากรเน้นให้มีการฝึกอบรมและพัฒนาผู้บริหารสถานศึกษา  ข้าราชการครู  และบุคลากรทางการศึกษาในสถานศึกษาให้สามารถนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงไปบูรณาการสู่การเรียนการสอนและการบริหารจัดการ เพื่อสร้างความตระหนักและเข้าในเรื่องเกี่ยวกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  ส่งเสริมให้มีการพัฒนาบุคลากรตามปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  มีการปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  โดยเน้นให้บุคลากรของสถานศึกษามีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้จ่ายให้มีความสมดุลและพร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลง  มีจิตสำนึกด้านจิตอาสา / จิตสาธารณะตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  มีการดำเนินชีวิตตามวิถีไทย / วัฒนธรรมประเพณีไทยอันดีงาม  รวมทั้งมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และงานบริหารทั่วไปเน้นการส่งเสริมสนับสนุนการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนทุกๆ กิจกรรม  ให้บริการการศึกษาทุกรูปแบบโดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในสถานศึกษา  มีการจัดภูมิทัศน์ที่สวยงาม  สะอาด  เรียบร้อย  สงบ  ร่มรื่น  เหมาะสม  ปลอดภัย  เอื้อต่อการเรียนรู้  เกี่ยวกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  บุคลากรสถานศึกษาและผู้เรียนมีส่วนร่วมในการดูแลรักษาอาคารสถานที่  สภาพแวดล้อมของสถานศึกษา  และจัดให้ใช้อาคารสถานที่อย่างประหยัด  คุ้มค่า  และเกิดประโยชน์สูงสุด  นอกจากนี้ยังเน้นการให้บริการสถานที่แก่ชุมชน  เพื่อให้เป็นแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  ระดมทรัพยากรร่วมกับชุมชนเพื่อขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  ร่วมมือกับชุมชนจัดกิจกรรมพัฒนาสิ่งแวดล้อม  หรือสังคม  หรือเศรษฐกิจ  หรือวัฒนธรรมตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง (กระทรวงศึกษาธิการ,2550, online)  สำนักการศึกษา  กรุงเทพมหานคร  ซึ่งเป็นหน่วยงานต้นสังกัดของโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานคร  มีโรงเรียนที่จัดการศึกษาขั้นพื้นฐานทั้งหมด  จำนวน  436  โรงเรียน  เป็นโรงเรียนที่จัดการเรียนการสอนในระดับมัธยมศึกษา  จำนวน  5  โรงเรียน  และโรงเรียนที่จัดการเรียนการสอนในระดับประถมศึกษา  จำนวน  431  โรงเรียน  กระจายอยู่ใน  50  สำนักงานเขตทั่วกรุงเทพมหานคร  (สำนักการศึกษา, 2553: 1)  บทบาทของสำนักการศึกษาต่อการส่งเสริมพัฒนาคุณภาพมาตรฐานด้านคุณธรรม จริยธรรมด้วยนโยบายโรงเรียนคุณภาพมาตรฐาน SMART SCHOOL  ซึ่งเป็นนโยบายสำคัญของผู้บริหารกรุงเทพมหานคร  และได้มีความตระหนักเห็นความสำคัญของปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง จึงได้น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาไว้เป็นหนึ่งในยุทธศาสตร์การศึกษากรุงเทพมหานคร เพื่อเป็นการยกระดับการเรียนรู้ของนักเรียนให้มีคุณภาพมาตรฐาน เน้นกระบวนการที่สอดคล้องกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง (อภิรักษ์ โกษะโยธิน, 2551, Online)  บทบาทผู้บริหารโรงเรียนในการบริหารจัดการและพัฒนากิจกรรมภายในโรงเรียน  เพื่อพัฒนาคุณธรรม  และจริยธรรมให้กับนักเรียน  การพัฒนาหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน  การสร้างความเข้มแข็งและความสามารถให้กับครูผู้สอน  ซึ่งเป็นหน้าที่สำคัญที่ผู้บริหารต้องมีแผนกลยุทธ์ในการดำเนินงานอย่างมีระบบ  เพื่อกำหนดเป้าหมาย  คุณภาพมาตรฐาน  คุณลักษณะอันพึงประสงค์  ที่ต้องการให้มีหรือให้เกิดขึ้นกับนักเรียนในโรงเรียน  เช่น  เป้าหมายอาจจะเน้นที่  มีวินัย  มีมารยาท (นักเรียน) โรงเรียนวิถีพุทธ 3D  โรงเรียนรักษ์สิ่งแวดล้อม  โรงเรียนเศรษฐกิจพอเพียง (สำนักการศึกษา, 2553)  และโรงเรียนวัดสุทธาโภชน์ สำนักงานเขตลาดกระบัง กรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานคร
มีจัดการศึกษาระดับก่อนประถมศึกษา ระดับประถมศึกษา และระดับมัธยมศึกษา เพื่อสนองนโยบายการจัดการศึกษาของกรุงเทพมหานคร ยึดหลักว่าผู้เรียนทุกคนมีความสามารถในการเรียนรู้ และพัฒนาตนเองได้ และถือว่าผู้เรียนมีความสำคัญที่สุด ได้น้อมรับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นหลักในการบริหารและการจัดการเรียนการสอน โดยกำหนดเป็นวิสัยทัศน์ของโรงเรียน คือ เป็นสถานศึกษาที่บริหารและจัดการที่มีคุณภาพได้มาตรฐานด้านความรู้ และคุณธรรม จริยธรรม โดยประชาชนมีส่วนร่วม โดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง (โรงเรียนวัดสุทธาโภชน์, 2551: 1)  ผู้บริหารโรงเรียนได้เล็งเห็นความสำคัญ และได้น้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นหลักในการบริหารจัดการคือบริหารด้วยความพอประมาณ ตั้งเป้าหมายที่ชัดเจน สอดคล้องกับศักยภาพของหน่วยงานและผู้ปฏิบัติ มีความสมเหตุสมผล และก่อนลงมือปฏิบัติงาน  มีการประชุมวางแผนการทำงานกับผู้เกี่ยวข้องอย่างรอบคอบ เพื่อป้องกันปัญหาที่จะเกิดขึ้น เป็นการสร้างภูมิคุ้มกันที่ดีให้กับตัวเอง และนอกจากนี้ผู้บริหารโรงเรียนได้บริหารงานโดยมีความยืดหยุ่นตามสถานการณ์ ยึดแนวทางสายกลางอีกด้วย เคารพการตัดสินใจของผู้ใต้บังคับบัญชา พยายามเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ ตลอดเวลา โดยการแสวงหาความรู้ใหม่ ๆ ด้วยตนเอง การอบรมสัมมนา การสอบถามครู  บุคลากรโรงเรียน หรือบุคคลในชุมชน เป็นต้น และเน้นการปฏิบัติงานทุกด้าน ด้วยความถูกต้องเหมาะสมตามกฎระเบียบ และอยู่บนพื้นฐานความซื่อสัตย์สุจริต  สำหรับการบริหารงานโรงเรียนวัดสุทธาโภชน์ทั้ง  4  ด้านคือ  ด้านงานวิชาการ  ด้านงานงบประมาณ  ด้านงานบริหารงานบุคคล  และด้านงานบริหารทั่วไปโดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงนั้นมีส่วนที่เกี่ยวข้องหลายประการ  มีขอบข่ายงานที่แตกต่างกันออกไป  องค์ประกอบของแต่ละงานก็แตกต่างกันไปด้วย  และเมื่อผู้วิจัยได้ศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม  รวมทั้งปรึกษาเพื่อนผู้บริหารที่นำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในการบริหารโรงเรียน ทำให้ได้ข้อมูลที่หลากหลาย  ซึ่งหลักการบริหารบางประเด็นมีความสอดคล้องกัน แต่บางประเด็นมีความแตกต่างกันออกไปตามบริบทของแต่ละสถานศึกษา ทำให้ผู้วิจัยเกิดความสงสัย และต้องการทราบว่ารายละเอียดเกี่ยวกับองค์ประกอบหลักของการบริหารงานที่แท้จริงจากผู้ที่เป็นผู้บริหารโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานครว่าเป็นอย่างไร  งานแต่ละงานมีองค์ประกอบเกี่ยวกับการบริหารอะไรบ้าง และมีแนวทางอย่างไร เพื่อจะนำข้อมูลที่ได้มาเป็นหลักในการวางแผนพัฒนาการบริหารจัดการโรงเรียน และเป็นการพัฒนาการขับเคลื่อนปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่สถานศึกษาให้มีความสมบูรณ์ยิ่งขึ้นต่อไป      

เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้คือแบบสอบถามองค์ประกอบการบริหารงานโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานครโดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  ซึ่งผู้วิจัยได้เก็บรวบรวมข้อมูลจากประชากรที่ใช้ในการวิจัย  ได้แก่  ผู้บริหารโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานคร  จำนวน  435  โรงเรียน  เพื่อความเพียงพอของข้อมูล  และความน่าเชื่อถือของงานวิจัย  ผู้วิจัยจึงได้กำหนดให้ประชากรทุกคนเป็นกลุ่มตัวอย่าง  เป็นการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling)  นั่นคือกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้จึงเป็นผู้บริหารโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานคร  จำนวน  435  โรงเรียน  จำนวน  435  คน ผู้วิจัยได้ดำเนินการในช่วงเวลาเดือนพฤษภาคม – กันยายน  2553  โดยการนำแบบสอบถามพร้อมแนบซองติดแสตมป์ส่งผ่านทางสำนักการศึกษา  กรุงเทพมหานคร  เพื่อ่ผู้วิจัยงนี้    งานบริหารให้ผู้บริหารโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานครได้ตอบแบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น  แบบสอบถามแบ่งออกเป็น  2  ตอนคือ  ตอนที่  1  เป็นข้อคำถามเกี่ยวกับสถานภาพทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถาม  เป็นแบบตรวจสอบรายการ (Checklist)  จำนวน  6  ข้อ  และตอนที่  2  เป็นข้อคำถามเกี่ยวกับการบริหารงานโรงเรียนในสังกัดกรุงเทพมหานครโดยยึดหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง  เป็นข้อคำถามแบบมาตราส่วนประมาณค่า (Rating scale)  5  ระดับตั้งแต่ระดับความเหมาะสม/ความเพียงพอ/การปฏิบัติ /ความสอดคล้องเกี่ยวกับการบริหารงานโรงเรียนน้อยที่สุด  น้อย  ปานกลาง  มาก  และมากที่สุด  แยกตามประเภทของงานบริหารโรงเรียนซึ่งมีทั้งหมด  4  งานคือ  งานวิชาการ  31 ข้อ  งานงบประมาณ  27  ข้อ  งานบุคลากร  24  ข้อ  และงานบริหารทั่วไป 18  ข้อ  ผู้วิจัยได้หาคุณภาพเครื่องมือโดยการนำร่างแบบสอบถามเสนอต่อผู้เชี่ยวชาญจำนวน  5  ท่าน  เพ